فاصله قانون و بازار در قیمت نان مسئله در اجرای مؤثر مقررات تعزیراتی

به گزارش راستابلاگ به نقل از مهر، با وجود ابلاغ نرخ های جدید نان یارانه ای، بازار همچنان از قیمت های رسمی فاصله دارد و در خیلی از مناطق، نانوایی ها نان را بالاتر از نرخ مصوب عرضه می کنند؛ شکافی که میان «قانون» و «واقعیت بازار» همچنان پابرجا است.

نرخ های جدید اعلام شد؛ اما بازار مسیر خویش را دارد

با شروع اصلاحات قیمتی، نرخ نان در بعضی استان ها همچون تهران و خراسان رضوی بالا رفته است. به قول محمدجواد کرمی، عضو کارگروه آرد و نان، قیمتها در تهران به این صورت تغییر کرده است: لواش از ۱۴۰۰ به ۲۷۰۰ تومان، تافتون از ۲۳۰۰ به ۴۵۰۰ تومان، بربری از ۵۳۰۰ به ۱۰ هزار تومان و سنگک از ۷۴۰۰ به ۱۵ هزار و ۵۰۰ تومان رسیده است.

وی تاکید کرده است که سهم آرد و گندم در قیمت نهائی نان تنها حدود ۵ تا ۶ درصد است و بخش عمده هزینه ها به دستمزد، انرژی، اجاره و تورم مربوط می شود.

با این حال، پرسش اصلی اینست که چرا علیرغم این محاسبات روشن، قیمت حقیقی نان در بازار همچنان چند هزار تومان بالاتر از نرخ های رسمی باقیمانده است؟

شکافی که قبل از ابلاغ نرخ ها شکل گرفته بود

این فاصله مبحث تازه ای نیست و حتی قبل از اعلام نرخ های جدید نیز خیلی از نانوایی ها عملا با قیمت های بالاتر از نرخ مصوب فعالیت می کردند. برای مثال، در دیماه ۱۴۰۴ در یک گزارش تصویری که خبرگزاری مهر منتشر نموده بود سنگک ساده به جای ۷۴۰۰ تومان مصوب، حدود ۳۰ هزار تومان و بربری در محدوده ۲۰ هزار تومان عرضه می شد.

در واقع، بازار مدت ها قبل از تصمیم رسمی، قیمت خویش را تعیین کرده بود و نرخ های مصوب عملا از حقیقت عقب مانده بودند.

ابلاغ نرخ ها؛ کنترل قیمت یا تثبیت سطح جدید؟

اکنون این ابهام مطرح است که با ابلاغ نرخ های جدید، وضع بازار چطور خواهد بود؛ آیا قیمتها به نرخ مصوب بازمی گردد یا افزایش رسمی، زمینه تثبیت قیمت های بالاتر را فراهم می کند؟

تجربه میدانی نشان میدهد احتمال دوم بیشتر است؛ یعنی نرخ جدید به جای مهار قیمت، در عمل می تواند به تثبیت سطح بالاتر قیمت های غیررسمی منجر شود.

تعزیرات حکومتی در میدان برخورد؛ اما مساله پابرجاست

در این میان، سازمان تعزیرات حکومتی مسئول رسیدگی به تخلفات همچون گران فروشی است و با ایجاد پرونده های مختلف و پلمب واحدهای متخلف وارد عمل شده است.

با وجود این حجم از برخورد، قیمت های غیررسمی همچنان در بازار ادامه دارد؛ موضوعی که نشان میدهد مشکل صرفا با اقدامات نظارتی قابل حل نیست.

چرخه تکرارشونده در بازار نان

در این بازار، یک چرخه ثابت شکل گرفته است:

فاصله گرفتن قیمت بازار از نرخ مصوب

گسترش فروش خارج از نرخ رسمی

ورود تعزیرات و تشکیل پرونده

اصلاح دیرهنگام نرخ ها

تثبیت باردیگر شکاف در سطحی بالاتر

نتیجه این چرخه، باقی ماندن یک فاصله دائمی میان قانون و حقیقت است.

مسئله ای فراتر از قیمت

ماجرای نان دیگر فقط یک مبحث قیمتی نیست. مساله اصلی، شکاف پایدار میان «نرخ مصوب» و «رفتار حقیقی بازار» است؛ شکافی که نه با افزایش قیمت از بین می رود و نه با برخوردهای مقطعی.

تا زمانیکه این فاصله ساختاری باقی بماند، نان همچنان در مرکز یک بحران تکرارشونده قرار خواهد داشت؛ بحرانی که هر بار با عددی جدید آغاز می شود، اما با همان مساله قدیمی ادامه پیدا می کند.