گره کور ازدواج جوانان از شعارهای جمعیتی تا صف نیم میلیونی وام

خبرگزاری مهر - گروه جامعه: در اتاق های تصمیم گیری، از بحران جمعیت، کاهش فرزندآوری و پیر شدن ایران گفته می شود؛ از ضرورت ازدواج جوانان و پشتیبانی از خانواده ها. اما چند خیابان آن طرف تر، زوج های جوانی هستند که ماه هاست میان شعب بانک ها، ضامن و پرونده های نیمه کاره سرگردان اند؛ جوانانی که برای آغاز ساده ترین شکل زندگی مشترک باید در صفی بایستند که پایانش مشخص نیست. تناقض از همین جا شروع می شود؛ از یک سو سفارش به ازدواج و فرزندآوری، و از طرفی، وامی که قرار بود گره گشا باشد ولی اکنون خودش به مانعی تازه تبدیل گشته است.

در حالی که مسؤلان کشور نسبت به کاهش نرخ باروری، پیر شدن جمعیت و بالا رفتن سن ازدواج هشدار می دهند، آمارهای رسمی نشان داده است مسیر ازدواج برای جوانان هر روز مشکل تر از قبل می شود؛ از تورم و مسکن گرفته تا صف های طولانی وام ازدواج که حالا به بالای نیم میلیون نفر رسیده است.

این روزها از یک سو سیاستهای کلی جمعیت، جوانان را به ازدواج و فرزندآوری تشویق می کند و از طرفی، زوج های جوان باید ماه ها و حتی بالاتر از یک سال در انتظار دریافت وامی بمانند که قرار بود گره گشای آغاز زندگی مشترکشان باشد.

زنگ خطر جمعیت؛ ایران به سوی سالمندی می رود

مرضیه وحید دستجردی، دبیر ستاد ملی جمعیت، با اشاره به روند نگران کننده کاهش ازدواج و فرزندآوری گفته است که اگر شرایط فعلی ادامه پیدا کند، تا سال ۱۴۳۰ حدود ۳۲ درصد جمعیت ایران سالمند خواهند بود.

وی همین طور هشدار داده که نرخ باروری کشور در سال ۱۴۰۴ به ۱.۳۴ رسیده؛ عددی که خیلی پایین تر از حد جانشینی جمعیت است. بگفته او، اگر این روند ادامه پیدا کند، جمعیت ایران تا سال ۲۱۰۰ میلادی امکان دارد به ۳۱ میلیون نفر کم شود.

سقوط ازدواج؛ نصف شدن آمار نسبت به سال ۸۹

آمارها نشان داده است تعداد ازدواج ها نسبت به اوج خود در سال ۱۳۸۹ حدودا نصف شده است و در سال ۱۳۸۹ بالاتر از ۸۹۱ هزار ازدواج ثبت شده بود اما این عدد در سال ۱۴۰۴ به حدود ۴۳۱ هزار مورد رسیده است؛ یعنی کاهش ۵۰ درصدی در کمتر از دو دهه و همزمان میانگین سن ازدواج نیز افزایش یافته؛ زنان بطور میانگین در ۲۴.۱ سالگی و مردان در ۲۸.۲ سالگی برای اولین بار ازدواج می کنند.

«ازدواج کنید»؛ اما چگونه؟

در شرایطی که مسؤلان از ضرورت ازدواج و فرزندآوری صحبت می کنند، خیلی از جوانان می پرسند با چه پشتوانه ای باید زندگی مشترک را شروع کنند؟

مسکن، اشتغال ناپایدار، تورم و هزینه های سنگین زندگی حالا به موانعی جدی تبدیل گشته اند. در این بین وام ازدواج که قرار بود قسمتی از فشار اقتصادی را کم کند، خود به یک بحران تبدیل گشته است.

صف نیم میلیونی وام ازدواج

علیرضا رحیمی، معاون امور جوانان وزارت ورزش و جوانان، از وجود صف انتظار بالاتر از ۵۴۹ هزار نفری برای دریافت وام ازدواج اطلاع داده است؛ صفی که سبب شده زمان انتظار دریافت تسهیلات به بالای یک سال برسد.

وی تأکید کرده که تاخیر در پرداخت وام ازدواج فقط یک مسئله اقتصادی نیست بلکه تبعات اجتماعی گسترده ای دارد؛ چونکه خیلی از زوج ها شروع زندگی مشترک خودرا به دریافت این وام گره زده اند.

به گفته رحیمی، در حالیکه سال قبل بالاتر از ۲۰۸ هزار میلیارد تومان تسهیلات ازدواج پرداخت شده، بازهم صدها هزار متقاضی پشت در بانکها مانده اند.

تناقض آشکار در سیاست ها

تناقض دقیقاً همین جاست؛از یک طرف کشور با بحران کاهش جمعیت روبه روست و مسؤلان از جوانان می خواهند ازدواج کنند و فرزند بیاورند، اما از جانب دیگر ابتدایی ترین ابزار حمایتی یعنی وام ازدواج با بروکراسی سنگین، کمبود منابع و صف های طولانی روبه رو شده است.

زوج های جوان می گویند وقتی دریافت یک وام ساده بالاتر از یک سال طول می کشد، چطور میتوان برای آینده، خانه و فرزند برنامه ریزی کرد؟

کاهش فرزندآوری؛ نتیجه طبیعی فشار اقتصادی

دبیر ستاد ملی جمعیت می گوید ۷۵ درصد جوانان، شرایط اقتصادی را مهم ترین عامل در تصمیم گیری برای فرزندآوری می دانند و همین مسئله سبب شده حتی تولد فرزندان اول و دوم نیز روندی کاهشی داشته باشد؛ در حالیکه ۷۲ درصد تولدهای کشور در ارتباط با فرزندان اول و دوم است و دقیقاً همین بخش بیشترین تاثیر را بر حفظ جمعیت دارد.

وام هایی که به «خودی ها» می رسد

معاون امور جوانان وزارت ورزش همین طور به گزارش هایی اشاره کرده که نشان داده است برخی بانکها منابع قرض الحسنه را بجای وام ازدواج، صرف پرداخت تسهیلات به شرکتها و افراد وابسته کرده اند و طبق این آمار، ۲۲ بانک تا پایان شهریور حدود ۲۶۶ هزار میلیارد تومان به کارکنان و شرکتهای زیرمجموعه خود وام داده اند؛ رقمی که انتقادهای زیادی را برانگیخته است، واقعیت این است که بحران جمعیت فقط با شعار حل نمی گردد، وقتی جوانان برای پیدا کردن شغل، تامین مسکن و حتی دریافت وام ازدواج با بن بست مواجه اند، طبیعی است که ازدواج و فرزندآوری را به تعویق بیندازند.

اگر سیاستهای جمعیتی مقرر است نتیجه بدهد، باید حمایت های واقعی و ملموس از جوانان شروع شود؛ وگرنه فاصله میان حرف ها و واقعیت زندگی مردم هر روز بیشتر خواهد شد.