برآورد مثبت اولیه ی از آثار فیلم اولی های فجر ۴۴
به گزارش راستابلاگ، فیلم اولی ها همیشه در جشنواره فجر حضور داشته اند، اما کمتر پیش آمده که این حضور تا این اندازه پررنگ و تعیین کننده باشد.
در بین لیست فیلم های راه یافته به بخش اصلی چهل وچهارمین جشنواره فیلم فجر، یک عدد بالاتر از بقیه به چشم می آید؛ ۱۲ فیلم اولی. عددی که در نگاه اول شاید فقط یک آمار به نظر برسد، اما وقتی کمی دقیق تر به آن نگاه نماییم، می تواند یکی از مهم ترین نشانه های وضعیت امروز و حتی آینده سینمای ایران باشد.
فیلم اولی ها همیشه در جشنواره فجر حضور داشته اند، اما کمتر پیش آمده که این حضور تا این اندازه پررنگ و تعیین کننده باشد. امسال ۱۲ کارگردان با اولین تجربه بلند سینمایی خود پا به مهم ترین ویترین سینمای ایران گذاشته اند؛ ویترینی که سال هاست محل معرفی، سنجش و گاه تولد نسل های تازه فیلم سازی بوده است. همین حضور گسترده، به تنهایی نشان داده است که جریان تولید در سینمای ایران، برعکس برخی تصورات، متوقف نشده و نسل تازه ای از فیلم سازان درحال ورود به میدان حرفه ای هستند.
این فیلم اولی ها از دل یک زیست متفاوت می آیند. آنها محصول دهه های اخیرند؛ نسلی که هم سینمای کلاسیک ایران را دیده، هم با سینمای جهان بزرگ شده، هم تجربه زیست در فضای رسانه های اجتماعی و پلت فرم ها را داشته و هم تحولات اجتماعی و فرهنگی سالهای اخیر را از نزدیک لمس کرده است. طبیعی است که نگاه این نسل به روایت، به فرم، به شخصیت پردازی و حتی به موضوعات، با نسل های قبل از خود تفاوت داشته باشد.
نکته مهم اینجاست که این تفاوت فقط یک تفاوت سلیقه ای نیست؛ بلکه تفاوتی در شیوه دیدن جهان است. فیلم اولی ها معمولا کمتر درگیر کلیشه های تثبیت شده سینمای بدنه هستند. آنها هنوز وارد چرخه محافظه کاری حرفه ای نشده اند، هنوز درگیر محاسبات پیچیده بازار و گیشه نیستند و هنوز بالاتر از هر چیز، دغدغه «گفتن» دارند. همین خاصیت موجب می شود که اولین فیلم ها، در خیلی از مواقع، صادقانه تر، جسورانه تر و تازه تر به نظر برسند.
جشنواره فجر در طول چهار دهه گذشته، بارها نشان داده که یکی از مهم ترین مسیرهای معرفی استعدادهای جدید به بدنه سینمای ایران بوده است. خیلی از فیلم سازانی که امروز از چهره های شناخته شده و تثبیت شده سینمای ایران هستند، اولین بار از همین مسیر دیده شدند. از همین رو، حضور ۱۲ فیلم اولی در این نوبت را میتوان ادامه همان سنت دانست؛ سنتی که فجر را نه فقط به محل رقابت فیلم ها، بلکه به سکوی پرتاب نسل های تازه مبدل کرده است.
این حضور گسترده، یک پیام دیگر هم دارد؛ تقاضای بالا برای فیلم سازی. جشنواره امسال با ۱۲۲ فیلم متقاضی رو به رو بوده که گفته می شود بالاتر از ۵۰ اثر از این میان، فیلم اول کارگردانان بوده است. یعنی بخش قابل توجهی از انرژی تولید در سینمای ایران، متعلق به کسانی است که هنوز تجربه ای در سینمای بلند نداشته اند؛ اما با جدیت وارد این میدان شده اند. این اشتیاق برای ساختن، خود نشانه ای از زنده بودن جریان سینماست.
فیلم اولی ها معمولا روایت هایی را انتخاب می کنند که به زندگی روزمره مردم نزدیک تر است. آنها کمتر درگیر بازتولید الگوهای آشنا هستند و بیشتر تلاش می کنند جهان اطراف خودرا آن گونه که می بینند، بازنمایی کنند. ازاین جهت، حضورشان می تواند به تنوع داستانها در سینمای ایران کمک نماید. تنوعی که هر سینمای زنده ای به آن نیاز دارد.
ازسوی دیگر، این نسل تازه از نظر فرمی نیز تجربه گراست. خیلی از این فیلم سازان قبل از ورود به سینمای بلند، در حوزه فیلم کوتاه، مستند، تئاتر یا حتی تولیدات دیجیتال فعال بوده اند. این پیشینه موجب می شود که نگاهشان به قاب، ریتم، روایت و حتی بازیگری، متفاوت از الگوهای مرسوم باشد. همین تفاوت هاست که می تواند کم کم زبان سینمای ایران را گرفتار تغییر کند.
نکته مهم دیگر اینست که فیلم اولی ها معمولا با بودجه های محدودتر کار می کنند. این محدودیت، در خیلی از مواقع به خلاقیت بیشتر منجر می شود. وقتی امکانات محدود است، ایده و اجرا اهمیت بیشتری پیدا می کند. همین مسئله سبب شده در سالهای قبل، بعضی از فیلم های اول به آثار شاخص و ماندگار تبدیل شوند؛ آثاری که نشان داده اند کیفیت، الزاماً وابسته به هزینه های سنگین تولید نیست.
حضور این ۱۲ فیلم اولی را باید در کنار حضور فیلم سازان باتجربه این نوبت دید. هم نشینی این دو نسل در یک جشنواره، موقعیتی کم نظیر برای مقایسه، گفتگو و انتقال تجربه فراهم می آورد. جشنواره فجر در چنین شرایطی، به یک میدان مشترک تبدیل می شود؛ جایی که هم تجربه دیده می شود و هم طراوت. برای مخاطبان نیز، فیلم اولی ها همیشه جذاب بوده اند. تماشای اولین اثر یک فیلم ساز، نوعی کشف است. مخاطب با ذهنی کنجکاو وارد سالن می شود تا ببیند این صدا و این نگاه تازه چه حرفی برای گفتن دارد. این کنجکاوی، خود می تواند به شور و هیجان جشنواره اضافه کند.
در چشم انداز بلندمدت، همین فیلم اولی ها هستند که بدنه اصلی سینمای ایران را در سالهای آینده شکل خواهند داد. بعضی از آنها مسیر حرفه ای خودرا ادامه خواهند داد، فیلم های بعدی خواهند ساخت و به چهره های شناخته شده تبدیل خواهند شد. برخی دیگر شاید مسیرهای دیگری را انتخاب کنند؛ اما درهرصورت، این نسل تازه، اثر خودرا بر جریان سینمای ایران خواهد گذاشت. سینمای ایران در دوره های مختلف، با ورود نسل های تازه گرفتار تغییر شده است.
هر نسل، زبان، دغدغه و روایت خودرا به همراه آورده و بالاخره، چهره سینما را دگرگون کرده است. امروز نیز به نظر می آید در آستانه چنین تغییری هستیم. حضور ۱۲ فیلم اولی در یک دوره جشنواره، نشانه ای روشن از این تغییر است. این فیلمها فقط «اولین فیلم» نیستند؛ آنها اولین نشانه های یک نگاه تازه اند؛ نگاهی که اگر فرصت رشد پیدا کند، می تواند مسیرهای جدیدی را پیش روی سینمای ایران باز کند.
از همین رو، توجه به فیلم اولی ها در این نوبت، فقط توجه به چند اثر تازه نیست؛ توجه به آینده سینماست. چهل وچهارمین جشنواره فیلم فجر، با این ترکیب، فرصتی فراهم نموده تا این آینده را از نزدیک ببینیم؛ آینده ای که در چهره این ۱۲ کارگردان جوان قابل مشاهده است؛ فیلم سازانی که باانرژی، نگاه نو و انگیزه ای جدی پا به میدان گذاشته اند و می توانند فصل تازه ای در سینمای ایران رقم بزنند.
منبع: روزنامه فرهیختگان خلاصه اینکه همین خاصیت سبب می شود که نخستین فیلم ها، در بسیاری از مواقع، صادقانه تر، جسورانه تر و تازه تر به نظر برسند. امروز نیز به نظر می رسد در آستانه چنین تغییری هستیم. این فیلمها فقط نخستین فیلم نیستند؛ آنها نخستین نشانه های یک نگاه تازه اند؛ نگاهی که اگر فرصت رشد پیدا کند، می تواند مسیرهای جدیدی را پیش روی سینمای ایران باز کند.
از همین رو، توجه به فیلم اولی ها در این نوبت، فقط توجه به چند اثر تازه نیست؛ توجه به آینده سینماست.
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب
لطفا شما هم در مورد این مطلب نظر دهید